پيگيري و پيادهسازي
تونس، پايان راه WSIS نبود. اين موضوع با تصويب برنامه تونس براي جامعه اطلاعات بار ديگر مورد تاكيد واقع شد؛ آنجا كه كشورهاي جهان اعلام كردند «حالا فرمان حركت از مباحثات و اصول به عمل است».
به همين دليل است كه به نتيجه رسيدن مذاكرات مربوط به پيگيري (Follow up) مصوبات و سند برنامه اقدام (Action pan) تونس، يكي از مهمترين دستاوردهاي اجلاس دو مرحلهاي جامعه اطلاعات عنوان ميشود.
بين مراحل اول و دوم اجلاس WSIS، يعني از دسامبر 2003 تا نوامبر 2005، بيش از دو هزار و 500 پروژه جديد براي پل زدن برشكاف ديجيتال تعريف شد و اسناد تونس به وضوح بر اين موضوع تاكيد داشت كه در اين راه، نياز به تعريف پروژههاي بيشتر و اقدام سريعتر است. ITU نيز با آغاز پروسه WSIS Stocktaking در حال ايجاد پايگاه دادهاي از فعاليتهاي مرتبط با پيادهسازي فناوري اطلاعات و ارتباطات در جهان است.
از ديگر اقدامات ITU براي مرحله تونس، ايجاد كتاب طلايي (Golden Book) به صورت الكترونيكي است كه پروژههاي معرفي شده در طول اجلاس را فهرست ميكند. تعداد اين پروژهها تاكنون به بيش از 200 مورد رسيده كه بعضي از آنها پروژههاي چند ميليون دلاري است. 11 برنامه اصلي كه در برنامه اقدام ژنو ديده ميشود، حاوي عناصر كليدي براي ايجاد جامعه اطلاعات است و برنامه تونس (Tunis Agenda) مشخص ميكند كه وظايف نهادها و سازمانهاي مختلف در پيادهسازي اين موارد كجاست.
بنابه اعلام يوشيو اوتسومي، دبيركل اجلاس، ITU به زودي گردهمايي ويژهاي را با همكاري يونسكو و UNDP بر پا خواهد كرد. اين سه سازمان، در واقع سه ستون مهم در تشكيل جامعه اطلاعاتي محسوب ميشوند، ITU به عنوان متولي زيرساخت، يونسكو تامين كننده محتوا و UNDP نهاد متولي توسعه.
تلاش براي پيادهسازي دستورالعملهاي «برنامه اقدام» با فعاليت Stocktaking اتحاديه جهاني ارتباطات دور برد و نهايي كردن روش مورد توافق براي ارزشيابي روند كاهش شكاف ديجيتال –براساس تعيين شاخصهاي عمومي- تكميل ميشود.
همچنين براي تسهيل در پيادهسازي مفاد اسناد WSIS دبيركل سازمان ملل موظف شد كه از هيات ارشد اجرايي (CEB)- هياتي متشكل از مديران آژانسهاي سازمان ملل- براي تاسيس گروه ويژه جامعه اطلاعات كمك بگيرد.
به اين منظور در ماههاي آينده، برنامهاي براي ايجاد، اهداف، روشها و نحوه عملكرد اين گروه تهيه و تنظيم خواهد شد. اين برنامه در گردهمايي آينده CEB كه در ماه آوريل 2006 در شهر مادريد اسپانيا برپا ميشود، ارايه خواهد شد. ITU، يونسكو و UNDP در تاسيس اين گروه نيز نقش عمدهاي ايفا خواهند كرد.
علاوه بر اين، دبيركل سازمان ملل از طريق سازمان ECOSOC (سازمان اجتماعي- اقتصادي سازمان ملل متحد) فرايند كار را به مجمع عمومي سازمان ملل در ماه ژوئن 2006 ميلادي گزارش خواهد كرد و يوشيو اوتسومي، دبيركل ITU نيز در همان اجلاس، نتايج اجلاس WSIS را تشريح خواهد كرد.
برنامه مهم بعدي در نوامبر سال 2006 خواهد بود، زماني كه ITU كنفرانس خود را در آنتاليا، تركيه برگزار مي كند و به بررسي و تبيين نيازهاي جامعه اطلاعات خواهد پرداخت.
اما يكي از مهمترين دستاوردهاي اجلاس WSIS براي ايران نيز در تعريف و تصويب همين مكانيزمهاي پيگيري نهفته است. ايران كه با تيم كارشناسي مجرب و متبحر خود، متشكل از آقايان اسپري، سعادت وصفايي كارشناسان وزارت امور خارجه و به رهبري نصرالله جهاننگرد دبير شوراي عالي اطلاعرساني در تمامي نشستهاي مقدماتي كار گروه راهبري اينترنت و نشستهاي اجلاس حضوري مقتدرانه و كارشناسي داشت، توانست با ارايه برنامهاي كه منافع تمامي طرفهاي درگير را پوشش دهد، طرح اجرايي مناسبي را براي پيگيري مصوبات ارايه كند. اين طرح توسط كشور مصر تكميل و برنامه ايران و مصر ثبت شد و در نهايت به تصويب رسيد.
هيات مذاكره كننده ايراني با توجه به مخالفت جدي كشورهاي توسعه يافته با ايجاد سازماني جديد و تخصيص منابع مالي مجزا اين شيوه را طراحي كرد كه براساس آن كار بين سازمانهاي موجود و آژانسهاي وابسته به سازمان ملل تقسيم ميشود.
همچنين قرار است در سال 2015 (سال پاياني اهداف توسعه هزاره) كنفرانسي جهت سرور و بازبيني نتايج تشكيل شود.
ادامه گفت وگوها
جهان فناوري اطلاعات و ارتباطات داراي مشخصههايي همچون تغيير تكنولوژيكي سريع و پويا است از همين منظر اينترنت آينده بسيار متفاوت از آن چيزي خواهد بود كه امروز شاهد آنيم و اين موضوع در گزارش سال 2005 اتحاديه ITU با عنوان «شبكه جهاني اشيا» (The Internet of things) نيز به خوبي مشهود است.
به طور خالصه اين گزارش كه توسط تيم تحليلگران واحد راهبرد و سياست ITU (SPU) تهيه شده، نگاهي به گام بعدي در مسير ارتباطات مستمر جهاني دارد. بر اين اساس، فناوريهاي جديدي همچون RFID و محاسبه هوشمند (Smart Computing) نويد دهنده دنيايي جديد از تجهيزات شبكه شده است. در آن زمان هر چيزي از چرخ اتومبيل گرفته تا مسواك وارد حوزه ارتباطات ميشوند و اينترنت را از شكل كنونياش – كه حاوي ارتباط دادهها و مردم است- به سمت اينترنت اشيا هدايت ميكند.
اين گزارش شامل 6 بخش است، در بخش اول «اينترنت اشيا» از ديدگاه فني معرفي ميشود.
بخش دوم اين گزارش به فناوريهاي تسريع كننده اين روند همچون RFID ميپردازد و در بخشهاي بعدي ويژگيهاي بارز، چالشها و فرصتهايي كه اينترنت آينده براي توسعه ايجاد ميكند، بررسي ميشود.
از منظر فرآيند پيگيري (Floow - up) نيز ميتوان به برنامههايي اشاره كرد كه نيازمند بازبيني و سياستگذاري مستمر و مراقبت مداوم است تا بتوان نتايج اجلاس را در سطح عملياتي مشاهده كرد.
در سطح ملي نيز، تمامي كشورها، بايد راهبردهاي الكترونيكي خود را به منظور توسعه و كاهش فقر طراحي كنند. تاريخ تعيين شده براي دسترسي به اين استراتژي سال 2015 است، اما بسياري از كشورها هم اكنون نيز پياده سازي چنين برنامههايي را آغاز كردهاند.
از سوي ديگر، قيمت و هزينه دسترسي نيز از مسايل مهمي است كه كاهش شكاف ديجيتال را ممكن ميكند. بنابراين ITU تلاشهاي خود را به منظور بررسي مسايل مختلف در اتصال جهاني به اينترنت را به عنوان موضوعي داراي اهميت و فوقالعاده ادامه خواهد داد.
برنامه تونس Ecosoc را مامور كرده تا ساز و كارهاي پيگيري اسناد WSIS را عملياتي و اجرايي كند. بنابراين سازمان اقتصادي – اجتماعي سازمان ملل نيز به طور جدي درگير جامعه اطلاعات خواهد بود.
در نهايت از مجمع عمومي سازمان ملل نيز خواسته شده تا روز 17 ماه مه را به عنوان روز جهاني جامعه اطلاعات به ثبت برساند.
بنابراين اجلاس تونس پايان كار نبود. قطار جامعه اطلاعات، در مسير طولاني خود به سوي توسعه و در نهايت ايجاد جامعه جهاني اطلاعات، تنها از دو ايستگاه گذشته است.
يوشيو اوتسومي در سخنان خود در نشست پاياني (هشتم) اجلاس تونس جامعه جهاني را خطاب قرار داد و گفت: در نتيجه اين اجلاس، رهبران جهان كاملا به اهميت و ضرورت فناوري اطلاعات و ارتباطات اشراف يافتهاند.
وي همچنين اعلام كرد كه «WSIS تنها راجع به فناوري نيست؛ بلكه بيشتر به انسان و ظرفيتهايش توجه دارد».
در آينده به بررسي سند تعهدنامه برنامه تونس براي جامعه اطلاعات و ساير موارد مرتبط با اجلاس WSIS نیز خواهم پرداخت.