پيگيري و پيادهسازي
تونس، پايان راه WSIS نبود. اين موضوع با تصويب برنامه تونس براي جامعه اطلاعات بار ديگر مورد تاكيد واقع شد؛ آنجا كه كشورهاي جهان اعلام كردند «حالا فرمان حركت از مباحثات و اصول به عمل است».
به همين دليل است كه به نتيجه رسيدن مذاكرات مربوط به پيگيري (Follow up) مصوبات و سند برنامه اقدام (Action pan) تونس، يكي از مهمترين دستاوردهاي اجلاس دو مرحلهاي جامعه اطلاعات عنوان ميشود.
بين مراحل اول و دوم اجلاس WSIS، يعني از دسامبر 2003 تا نوامبر 2005، بيش از دو هزار و 500 پروژه جديد براي پل زدن برشكاف ديجيتال تعريف شد و اسناد تونس به وضوح بر اين موضوع تاكيد داشت كه در اين راه، نياز به تعريف پروژههاي بيشتر و اقدام سريعتر است. ITU نيز با آغاز پروسه WSIS Stocktaking در حال ايجاد پايگاه دادهاي از فعاليتهاي مرتبط با پيادهسازي فناوري اطلاعات و ارتباطات در جهان است.
از ديگر اقدامات ITU براي مرحله تونس، ايجاد كتاب طلايي (Golden Book) به صورت الكترونيكي است كه پروژههاي معرفي شده در طول اجلاس را فهرست ميكند. تعداد اين پروژهها تاكنون به بيش از 200 مورد رسيده كه بعضي از آنها پروژههاي چند ميليون دلاري است. 11 برنامه اصلي كه در برنامه اقدام ژنو ديده ميشود، حاوي عناصر كليدي براي ايجاد جامعه اطلاعات است و برنامه تونس (Tunis Agenda) مشخص ميكند كه وظايف نهادها و سازمانهاي مختلف در پيادهسازي اين موارد كجاست.
بنابه اعلام يوشيو اوتسومي، دبيركل اجلاس، ITU به زودي گردهمايي ويژهاي را با همكاري يونسكو و UNDP بر پا خواهد كرد. اين سه سازمان، در واقع سه ستون مهم در تشكيل جامعه اطلاعاتي محسوب ميشوند، ITU به عنوان متولي زيرساخت، يونسكو تامين كننده محتوا و UNDP نهاد متولي توسعه.
تلاش براي پيادهسازي دستورالعملهاي «برنامه اقدام» با فعاليت Stocktaking اتحاديه جهاني ارتباطات دور برد و نهايي كردن روش مورد توافق براي ارزشيابي روند كاهش شكاف ديجيتال –براساس تعيين شاخصهاي عمومي- تكميل ميشود.
همچنين براي تسهيل در پيادهسازي مفاد اسناد WSIS دبيركل سازمان ملل موظف شد كه از هيات ارشد اجرايي (CEB)- هياتي متشكل از مديران آژانسهاي سازمان ملل- براي تاسيس گروه ويژه جامعه اطلاعات كمك بگيرد.
به اين منظور در ماههاي آينده، برنامهاي براي ايجاد، اهداف، روشها و نحوه عملكرد اين گروه تهيه و تنظيم خواهد شد. اين برنامه در گردهمايي آينده CEB كه در ماه آوريل 2006 در شهر مادريد اسپانيا برپا ميشود، ارايه خواهد شد. ITU، يونسكو و UNDP در تاسيس اين گروه نيز نقش عمدهاي ايفا خواهند كرد.
علاوه بر اين، دبيركل سازمان ملل از طريق سازمان ECOSOC (سازمان اجتماعي- اقتصادي سازمان ملل متحد) فرايند كار را به مجمع عمومي سازمان ملل در ماه ژوئن 2006 ميلادي گزارش خواهد كرد و يوشيو اوتسومي، دبيركل ITU نيز در همان اجلاس، نتايج اجلاس WSIS را تشريح خواهد كرد.
برنامه مهم بعدي در نوامبر سال 2006 خواهد بود، زماني كه ITU كنفرانس خود را در آنتاليا، تركيه برگزار مي كند و به بررسي و تبيين نيازهاي جامعه اطلاعات خواهد پرداخت.
اما يكي از مهمترين دستاوردهاي اجلاس WSIS براي ايران نيز در تعريف و تصويب همين مكانيزمهاي پيگيري نهفته است. ايران كه با تيم كارشناسي مجرب و متبحر خود، متشكل از آقايان اسپري، سعادت وصفايي كارشناسان وزارت امور خارجه و به رهبري نصرالله جهاننگرد دبير شوراي عالي اطلاعرساني در تمامي نشستهاي مقدماتي كار گروه راهبري اينترنت و نشستهاي اجلاس حضوري مقتدرانه و كارشناسي داشت، توانست با ارايه برنامهاي كه منافع تمامي طرفهاي درگير را پوشش دهد، طرح اجرايي مناسبي را براي پيگيري مصوبات ارايه كند. اين طرح توسط كشور مصر تكميل و برنامه ايران و مصر ثبت شد و در نهايت به تصويب رسيد.
هيات مذاكره كننده ايراني با توجه به مخالفت جدي كشورهاي توسعه يافته با ايجاد سازماني جديد و تخصيص منابع مالي مجزا اين شيوه را طراحي كرد كه براساس آن كار بين سازمانهاي موجود و آژانسهاي وابسته به سازمان ملل تقسيم ميشود.
همچنين قرار است در سال 2015 (سال پاياني اهداف توسعه هزاره) كنفرانسي جهت سرور و بازبيني نتايج تشكيل شود.
ادامه گفت وگوها
جهان فناوري اطلاعات و ارتباطات داراي مشخصههايي همچون تغيير تكنولوژيكي سريع و پويا است از همين منظر اينترنت آينده بسيار متفاوت از آن چيزي خواهد بود كه امروز شاهد آنيم و اين موضوع در گزارش سال 2005 اتحاديه ITU با عنوان «شبكه جهاني اشيا» (The Internet of things) نيز به خوبي مشهود است.
به طور خالصه اين گزارش كه توسط تيم تحليلگران واحد راهبرد و سياست ITU (SPU) تهيه شده، نگاهي به گام بعدي در مسير ارتباطات مستمر جهاني دارد. بر اين اساس، فناوريهاي جديدي همچون RFID و محاسبه هوشمند (Smart Computing) نويد دهنده دنيايي جديد از تجهيزات شبكه شده است. در آن زمان هر چيزي از چرخ اتومبيل گرفته تا مسواك وارد حوزه ارتباطات ميشوند و اينترنت را از شكل كنونياش – كه حاوي ارتباط دادهها و مردم است- به سمت اينترنت اشيا هدايت ميكند.
اين گزارش شامل 6 بخش است، در بخش اول «اينترنت اشيا» از ديدگاه فني معرفي ميشود.
بخش دوم اين گزارش به فناوريهاي تسريع كننده اين روند همچون RFID ميپردازد و در بخشهاي بعدي ويژگيهاي بارز، چالشها و فرصتهايي كه اينترنت آينده براي توسعه ايجاد ميكند، بررسي ميشود.
از منظر فرآيند پيگيري (Floow - up) نيز ميتوان به برنامههايي اشاره كرد كه نيازمند بازبيني و سياستگذاري مستمر و مراقبت مداوم است تا بتوان نتايج اجلاس را در سطح عملياتي مشاهده كرد.
در سطح ملي نيز، تمامي كشورها، بايد راهبردهاي الكترونيكي خود را به منظور توسعه و كاهش فقر طراحي كنند. تاريخ تعيين شده براي دسترسي به اين استراتژي سال 2015 است، اما بسياري از كشورها هم اكنون نيز پياده سازي چنين برنامههايي را آغاز كردهاند.
از سوي ديگر، قيمت و هزينه دسترسي نيز از مسايل مهمي است كه كاهش شكاف ديجيتال را ممكن ميكند. بنابراين ITU تلاشهاي خود را به منظور بررسي مسايل مختلف در اتصال جهاني به اينترنت را به عنوان موضوعي داراي اهميت و فوقالعاده ادامه خواهد داد.
برنامه تونس Ecosoc را مامور كرده تا ساز و كارهاي پيگيري اسناد WSIS را عملياتي و اجرايي كند. بنابراين سازمان اقتصادي – اجتماعي سازمان ملل نيز به طور جدي درگير جامعه اطلاعات خواهد بود.
در نهايت از مجمع عمومي سازمان ملل نيز خواسته شده تا روز 17 ماه مه را به عنوان روز جهاني جامعه اطلاعات به ثبت برساند.
بنابراين اجلاس تونس پايان كار نبود. قطار جامعه اطلاعات، در مسير طولاني خود به سوي توسعه و در نهايت ايجاد جامعه جهاني اطلاعات، تنها از دو ايستگاه گذشته است.
يوشيو اوتسومي در سخنان خود در نشست پاياني (هشتم) اجلاس تونس جامعه جهاني را خطاب قرار داد و گفت: در نتيجه اين اجلاس، رهبران جهان كاملا به اهميت و ضرورت فناوري اطلاعات و ارتباطات اشراف يافتهاند.
وي همچنين اعلام كرد كه «WSIS تنها راجع به فناوري نيست؛ بلكه بيشتر به انسان و ظرفيتهايش توجه دارد».
در آينده به بررسي سند تعهدنامه برنامه تونس براي جامعه اطلاعات و ساير موارد مرتبط با اجلاس WSIS نیز خواهم پرداخت.
گزارش اجلاس تونس (بخش نخست)
دور دوم اجلاس جهاني درباره جامعه اطلاعات WSIS روز 18 نوامبر (27 آبان ماه 1384) پس از تقريبا يك هفته مذاكرات فشرده، 8 جلسه اصلي ، 308 رويداد موازي و 33 كنفرانس مطبوعاتي در مركز نمايشگاهي الكرام شهر تونس پايان يافت.
در اين اجلاس نزديك به 19 هزار مشاركت كننده از 174 كشور جهان، نهادهاي سازمان ملل بخش خصوصي و جامعه مدني گرد هم آمدند تا به بررسي راهكارهاي كاهش شكاف ديجيتال و بهرهگيري از فناوري اطلاعات و ارتباطات در پيشبرد توسعه اقتصادي و اجتماعي بپردازند.
نتيجه اين اجلاس نيز در قالب دو سند؛ «تعهد نامه تونس» (Tunis Commitment) به عنوان سند سياسي و «برنامه تونس براي جامعه اطلاعات» به امضاي رهبران كشورهاي دنيا رسيد.
يوشيو اوتسومي دبير كل اجلاس و دبير كل اتحاديه جهاني ارتباطات دور برد (ITU) در نشست پاياني اجلاس هياتهاي نمايندگي كشورهاي جهان را خطاب قرارداد و گفت: راه درازي طي شده است، و از طرح ايده اين اجلاس در مينياپوليس آمريكا (در جريان كنفرانس ITO) 7 سال گذشته است.
وي افزود: مرحله اول حركت ما به سوي جامعه اطلاعات در شهر تونس به پايان رسيد؛ كشوري كه با پيشنهاد خود ايده اين حركت جهاني را مطرح كرد.
به گفته اوتسومي: WSIS رويداد يگانهاي است كه در دو مرحله برگزار شده است. براساس اين رويكرد يك اجلاس در كشوري توسعه يافته ( سوئيس) و ديگري در يك كشور در حال توسعه (تونس) برپا شد تا به ما اطمينان بخشد، دامنه گستردهاي از مسايل مرتبط با جامعه اطلاعات، مورد توجه قرار گرفته و بررسي ميشود.
اوتسومي افزود: اين روند دو مرحلهاي، ايجاد يك طرح دقيق براي پيادهسازي جامعه اطلاعات در سطوح ملي، منطقهاي و بينالمللي را ممكن كرده است. WSIS درباره استفاده بهينه از فرصتها و ابزار جديد بحث ميكند و بر ارزش گفتوگو و همكاري جهاني براي تامين نيازهاي روبه گسترش قرن 21 تاكيد دارد.
به گفته دبيركل ITU، جامعه اطلاعات ميتواند يك فرصت برنده- برنده براي همه باشد.
حضور جهاني
دور دوم اجلاس جهاني درباره جامعه اطلاعات براساس آخرين آمار، شاهد حضور 19 هزار و 401 نفر بوده اين آمار در مقايسه با دور اول نشانگر افزايش بيش از 4 هزار نفري مشاركتكنندگان است كه به خودي خود، حاكي از افزايش توجه جهاني به اين موضوع است.
در اجلاس تونس 46 رييس دولت و 197 نخستوزير و وزير، 5 هزار و 857 نماينده از 174 كشور (به همراه اتحاديه و شوراي اروپا)، يك هزار و 508 نماينده از 92 سازمان بينالمللي، 6 هزار و 241 نماينده از 606 سازمان غيردولتي و جامعه مدني به همراه 4 هزار و 816 نماينده از 266 نهاد بخش خصوصي حضور داشتند و يك هزار و 222 روزنامه نگار به نمايندگي از 642 موسسه رسانهاي اخبار و گزارشهاي اجلاس را پوشش ميدادند.
از ايران نيز 7 خبرنگار و عكاس به همراه هيات علمي- فرهنگي جمهوري اسلامي ايران به انعكاس اخبار و گزارشها پرداختند.
براي تسهيل در انجام وظايف روزنامهنگاران، يك مركز رسانهها (Press Center) با تعداد زيادي كامپيوتر، اينترنت پرسرعت، پرينتر، فاكس و تلفن تدارك ديده شده بود.
نمايشگاه
ICT 4D (فناوري اطلاعات و ارتباطات در خدمت توسعه) شعار فاز اول اجلاس در ژنو بود كه نمايشگاهي را نيز با مضمون همين شعار در كنار خود داشت. در اجلاس تونس جامعه جهاني با شعار ICT UALL (فناوري اطلاعات و ارتباطات براي همه) در نمايشگاهي حاضر شده بود كه در آن، 319 غرفه در مساحتي بالغ بر 11 هزار مترمربع برپا شده بود.
غرفههاي دولتي، بخش خصوصي و جامعه معدني از 66 كشور جهان در 5 منطقه تعريف شده براي اين نمايشگاه، با نامهاي راهكارهاي الكترونيكي، دسترسي فراگير، توسعه و مشاركت، پژوهش، نوآوري و غرفههاي ملي مرتب شده بود.
اين نمايشگاه به موازات خود به برگزاري تعدادي كارگاه آموزشي نيز انجاميد.
ايران نيز غرفهاي در اين نمايشگاه تدارك ديد كه مورد توجه ملل مختلف جهان قرار گرفت و به گفته حاضران، استقبال از غرفه ايران، مايه شگفتي بود. 10 كارگاه آموزشي از جمله با موضوعات ICT روستايي، آموزش و بهداشت و تجارت، حريم خصوصي در اسلام حاصل فعاليت جنبي نمايشگاهي تيم ايران بود
موضوعات مهم اجلاس
سه موضوع كليدي نشستهاي مقدماتي اجلاس WSIS يعني راهبري اينترنت، راهبردهاي مالي و مكانيزمهاي پياده سازي برنامه اقدام و پيگيري اسناد به متن اجلاس كشيده شد و به مباحثات داغ و فشردهاي انجاميد كه در ادامه به نتايج حاصله از هر كدام از اين مباحثات خلاصهوار اشاره ميكنيم.
راهبري اينترنت
در واقع موافقت دول جهان در مورد راهبري اينترنت را ميتوان يك نقطه عطف در اين مورد دانست. در اجلاس تونس، كشورهاي جهان، نياز به يك فضاي مشاركتي براي راهبري اينترنت را مورد تاكيد قرار داده و به اصول راهبردي و ساز و كاري جديد دست يافتند. براساس اين توافقات، «تمامي دولتها بايد نقش و مسووليتي مساوي در راهبري اينترنت داشته باشند» كه در ضمن بر ادامه «پايداري، امنيت و كاربري اينترنت» نيز تاكيد ميكند. همچنين «ملل جهان نبايد در تصميم گيري درباره كدهاي ملي و دامينهاي سطح بالا (CC TLD) ساير كشورها مداخله كنند.»
همچنين توافق شد كه «تمامي ذينفعان بايد در زمينه سياستهاي عمومي و نامهاي دامنه سطح بالاي عمومي (gtlD) به همكاري و مشاركت» بپردازند.
اين همكاري كه شامل «توسعه و ايجاد اصول عملياتي جهاني درباره سياستهاي عمومي راهبري اينترنت» ميشود، در واقع «مديريت منابع حياتي اينترنتي» را مدنظر قرار ميدهد. براساس توافقهاي صورت گرفته در تونس اين فضاي مشاركتي در سه ماهه اول سال 2006 ميلادي شكل عملياتي به خود خواهد گرفت.
يكي ديگر از نتايج مهم اجلاس تونس در زمينه راهبري اينترنت ، ايجاد مجمع راهبري اينترنت ( IGF) بود. وظيفه برگزاري اين مجمع به دبير کل سازمان ملل سپرده شده و از طريق آن ، فضايي براي گفت و گو و تبادل نظر تمامي ذي نفعان درباره مسايل وسياست هاي عمومي اينترنت ايجاد مي شود.
پيش بيني شده که اين مجمع ( فوروم) در نيمه اول سال 2006 در قالب گردهم آيي ترتيب داده شده در شهر آتن يونان، تشکيل شود.
IGF در واقع به تبادل اطلاعات و تجربيات موفق مي پردازد و به «يافتن راهکارهايي براي مشکلات کاربري اينترنت مشخص کردن نيازهاي روبه رشد و قرار دادن آنها در برابر چشم سياست گذاران و راهبران فني اينترنت » کمک مي کند.
البته مجمع راهبري اينترنت قرار نيست جايگزين سامانه و سازو کار کنوني و موسسات متولي راهبري فني اينترنت شود. در واقع موضوعات روزانه و فني اينترنت در حوزه اختيارات اين مجمع نيست اين موضوع اگر چه مورد نارضايتي بسياري از کشور هاي مخالف وضع موجود در راهبري اينترنت است و حاکمان فصلي اينترنت نيز تقليل مواضع کشور جهان به سطح فوروم را پيروزي خود ارزيابي مي کنند، اما واقعيت اينجاست که هيچ کس انتظار تغيير و تحول انقلابي و فوري را در راهبري اينترنت نداشت. راه افتادن اين مجمع و از سوي ديگر پيگري موضوع راهبري اينترنت در قالب مکانيزم هاي پيگيري مصوبات اجلاس WSIS ، به هر حال درهاي تحول و تغيير را بازنگه مي دارد و اين موفقيتي براي موافقان تغيير محسوب مي شود.
به عقيده بسياري از کارشناسان اصول و مواد مورد توافق در اجلاس تونس، نقطه عطفي است در مسير بين المللي شدن راهبري اينترنت در سال هاي آينده . ادامه تحول در مديريت منابع اينترنتي در سطح ملي و منطقه اي به نوعي علايق و حقوق ملي کشور ها را در مديريت منابع اينترنت آنها ، تضمين ميکند.
ساز و کارهاي مالي
اسناد WSIS بار ديگر بر توافقات ژنو مبني بر شناسايي بر «ict» به عنوان ابزار کليدي در استراتژي هاي توسعه ملي تاکيد مي کند و به اين منظور، ايجاد شرايط مالي مناسب به منظور پياده سازي ICT در جهت دستيابي به اهداف توسعه هزاره سازمان ملل ضروري است.
اين سند تاسيس صندوق همكاري ديجيتالي را تشويق ميكند. همچنين در آن زمينههايي كه ميتوان در آنها، ساز و كارهاي مالي موجود را بهبود بخشيد، مشخص شده است.
جامعه جهاني تاكيد دارد كه زير ساختهاي ICT به ويژه در كشورهاي توسعه نيافته، صرفا با سرمايهگذاري عمومي قابل ايجاد نيست.» همچنين مشخص است كه «سرمايهگذاري بخش خصوصي و نيروي بازار نيز به تنهايي ضامن حضور كشورهاي در حال توسعه در بازار جهاني خدمات ICT» نخواهد بود. بنابراين مشاركت و همكاري قويتر جهاني در اين زمينه يك اصل ضروري است.
از اين منظر، ايجاد صندوق همكاري ديجيتال كه به پيشنهاد آفريقاييها و حمايت كشورهايي همچون سوييس مطرح شد و البته كشورهايي همچون آمريكا، از آغاز به آن روي خوش نشان ندادند و در اجلاس تونس مورد تاكيد مجدد قرار گرفت و ساز و كارهاي مديريت آن مشخص شد.
یک عضو هیات مذاکره کننده ایرانی در اجلاس مقدماتی جامعه اطلاعاتی که دور نهایی آن پیش از اجلاس سران در تونس برگزار شد با بیان این مطلب افزود: راهکار به دست آمده که ترکیبی از ادامه نظام فعلی و تغییر بنیادین در راهبری اینترنت است به هر حال یک گام رو به جلو و پیروزی برای ما محسوب می شود و به هیچ وجه نشان دهنده ادامه روند موجود نیست.
وی که در یک جلسه مطبوعاتی با خبرنگاران سخن می گفت با بیان روند تاریخی از موضوع راهبری اینترنت و پیگیری ان در اجلاس جامعه اطلاعاتی گفت: اگرچه موضوع راهبری اینترنت به پیش از اجلاس ژنو برمیگردد ولی طرح آن در دور اول اجلاس WSIS و تبدیل آن به یکی از موضوعات مهم و تعیین کننده این اجلاس نخستین پیروزی طرفداران تحول بود. در اجلاس ژنو ما موفق شدیم چارچوب لازم را برای تحول ایجاد کنیم و هیات ایرانی موفق شد این اصل را که ] هیچ کسی نمی تواند مانع دسترسی بدون تبعیض آحاد جامعه بشری به ICT شود [ را د رچند جای سند بیانیه اصول بگنجانیم.
وی تصریح کرد:سه اصل مهم در اسناد تصویب شده وجود دارد یکی اینکه اینترنت به عنوان یک مایملک جهانی مطرح شده به این مفهوم که مایملک یک کشور یا حتی چند کشور نیست. دوم اینکه مدیریت بین المللی اینترنت باید چندجانبه ، دموکراتیک و شفاف باشد و سوم اینکه امور مهم مربوط به سیاست های مهم بین المللی حق حاکمیت کشورهاست.
به گفته این عضور مذاکره کننده ایرانی در واقع ایران با گنجاندن این اصول به اسناد اجلاس به نوعی بر این مساله تاکید کرد که اینترنت نباید یکجانبه ، غیردموکراتیک و غیرشفاف اداره شود.
در اجلاس ژنو اگرچه نتوانستیم تحول را از طریق تعبیه مکانیزم های لازم صورت بدهیم اما این اصول بسیار مهم را به دست آوردیم که در نتیجه از دبیرکل سازمان ملل متحد خواسته شد کارگروه راهبری اینرنت (WGIG) را با عضویت جامعه مدنی، بخش خصوصی و دولت ها تشکیل بدهیم.
وی افزود: از مجموعه 10 تا 15 کشور عضو کشورهای WGIG ایران در گروه کشورهای همفکر(Like minded) با کشورهایی مثل عربستان، برزیل ،هند، افریقای جنوبی، کوبا و ونزوئلا عربستان و چین یک ائتلاف راتشکیل دادند زیرا در مذاکرات و تصمیم گیری های بین المللی معمولا کشورهایی موفق هستند که در قالب ائتلاف ها وزن نظر خود را بالا ببرند. ما در این گروه توانستیم موارد خوبی را مطرح کنیم و به کرسی بنشانیم که شاید مهمترین آنها این باشد که هیچ کشوری از نقش منحصر به فرد در زمینه مدیریت اینترنت برخوردار نیست.
از مجموع مذاکرات کارگروه WGIG چهار مدل منتج شد که از این میان دو مدل متعلق به کشورهای در حال توسعه یکی مربوط به اتحادیه اروپا و دیگری مدل ارایه شده از سوی طرفداران وضع موجود بود. پس از این که در ماه جولای سند WGIG نهایی نشد موضوع به سومین نشست کمیته آماده سازی یا Prepcom3 در ماه اکتبر محول شد که از مجموعه توافقات 9 پیشنهاد برای مکانیزم های راهبری اینترنت حاصل شد که یکی از آنها متعلق به ایران بود و نظر کل کشورهای گروه همفکر را پوشش می داد. این پیشنهاد ناظر به دو موضوع است اول اینکه بر اساس پاراگراف 49 بیانیه اصول کشورها باید بتوانند در مورد مسایل عمومی خود تصمیم بگیرند.
وی اضافه کرد: بر اساس این بیانیه ما عقیده داشتیم باید شورای بین الدول در سازمان ملل این کار را برعهده بگیرد در مقابل تمامی مواضع مطرح شده آمریکایی ها هیچ پیشنهادی روز میز نمی گذاشتند و فقط مواضع خود را در قالب بیانیه هایی مطرح می کردند که علنا معنی آن این بود که به هیچ کشوری اجازه ورود به بحث راهبری اینترنت را نخواهند داد. وی سپس به دستاوردهای اجلاس تونس پرداخت و گفت: اگرچه در روزهای آخر ائتلاف کشورهای همفکر تضعیف شد و در لحظات آخر فقط سه کشور ایران ، افریقای جنوبی و عربستان برمواضع گروه پای فشاری می کردند به هر حال توانستیم بندهای اصولی اسناد ژنو را در سند تونس تکرار کنیم.
وی تبیین مکانیزم های مجمع یا فوروم مدیریت اینترنت که منافع ذینفعان را تامین می کند را یکی از دستاوردهای اجلاس تونس ذکر کرد همچنین به مکانیزم همکاری توسعه یافته اشاره کرد که قرار است مسایل عمومی را تبیین و بیان کند.
وی گفت: ما به عنوان ایران باید در تفسیر کلمه Address باید نقش فعال د اشته باشیم که کار این مکانیزم فقط به بیان مسایل نپردازد.
برای این دو مکانیزم تا نیمه دوم سال 2006 مهلت تعیین شده که باید گزارش کار در این رابطه ارایه شود.
وی با بیان این که بحث پیگیری برنامه اقدام یا follow up که ناظر بر پیاده سازی توافقات است راه را برای تحول یا پیگیری بحث راهبری اینترنت باز می گذارد گفت : مساله این نیست که با تشکیل این فووروم یا بحث و تبادل نظر موضوع تمام می شود مسئله راهبری اینترنت جزور توافقات اجلاس است بنابراین از طریق مکانیزم های پیگیری نیز می توان موضوع را ادامه داد.
وی با بیان اینکه فشار همین مذاکرات باعث شده که موسسه آیکان تن به اصلاحات بدهد گفت: عضویت ایران در کمیته مشورتی این سازمان هم دستاوردی بود که از مذاکرات دوساله راهبری اینترنت حاصل شد
به گزارش گروه مذاکره کننده ایران مذاکرات پیرامون جامعه اطلاعاتی برای نخستین بار از حدود چهارسال پیش شکل گرفته و تا به امروز ادامه یافته و با توجه به درگیری این موضوع با جنبه های مختلف زندگی بشری و توسعه جهانی به موضوعاتی پیچیده و حساس برای کشورها تبدیل شد.
بر این اساس سه دوره مذاکره رسمی ( یک بار در تونس و دوبار در ژنو) مباحث پیرامون موضوعاتی همچون بحث پیگیری تعهدات، راهبری اینترنت و مکانیزم های مالی ادامه یافت که در نهایت نیز به نتیجه نرسید و ادامه بحث به سه روز قبل از برگزاری مذاکرات موکول شد.
بنا بر این گزارش در خصوص مباحثی چون راهبری اینترنت این موضوع همچنان لاینحل باقی مانده و پیگیری آن به زمان دیگری موکول شد.
به گفته گروه مذاکره کننده بخش عمده ای از اسناد اجلاس درست در شب قبل از آغاز رسمی اجلاس نهایی شد و چون اصل بر توافق عمومی است حاصل کار اجلاس برآیندی از عقل جمعی محسوب می شود.
اجلاس جهانی سران در جامعه اطلاعاتی در تونس دارای دو سند است نخست سند تونس که شامل بیانیه سیاسی پایانی جامعه اطلاعاتی است که در این سند مجددا بر ایجاد جامعه مردم محور، فراگیر و توسعه مدار تاکید شده است. بر این اساس همچنین به کارگیری فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی در دستیابی به اهداف هزاره سوم نیز در این سند مورد توجه واقع شده است. همچنین قرار گرفتن حق دسترسی به اطلاعات به عنوان حقوق اولیه بشر نیز از دیگر محورهای مهم سند سیاسی تونس به شمار می رود.
امحا فقر یکی دیگر ازمحورهای کلیدی این اجلاس به شمار می رفت که مجموع این موارد این اجلاس را دررده یکی از مهمترین اجلاس های سازمان ملل قرار داد.
موضوع دوم به سند اجرایی مربوط می شد. بر این اساس قرار بود یک طرح بین المللی برای اجرا و پیگیری تعهدات WSIS تعیین شود و در آن مشخص گردد چه نهاد یا سازمانی می بایست متولی این امر باشد. این در حالی بود که کشورهای غربی به شدت با ایجاد نهاد جدید بین المللی و تخصیص منابع مالی جدید در دنیا مخالفت می کردند. آنها معتقد بودند که هر کشور و نهادهای بین المللی موجود می بایست وظایف خود را در این عرصه به انجام برسانند.
گروه مذاکره کننده تاکید کردند که در مقابل ایران نیز بنا بر مصالح خاص و دیپلماتیک معتقد بود که باید یک نظام نظارتی و پیگیری شکل بگیرد تا به شاخص گذاری و بررسی تعهدات کشورها بپردازد. این بخش در فصل اجرا و پیگیری است و در پاراگراف 102 سند مکانیزم بین المللی آمده که شامل دو بخش است، نخست همکاری بین الدول و دیگری تقسیم کار در میان سازمان های بین المللی.
در نهایت تصمیم بر آن شد که روی مکانیزم های موجود فعالیت ها آغاز شود و سازمان های بین المللی با توجه به شرح ماموریت های خود هر کدام مسئولیت خاصی را در بحث پیگیری برعهده بگیرند. شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل (ECOSOC) از دبیر کل می خواهد که گزارش بدهد و اولین گزارش در ژوئن 2006 تسلیم (ECOSOC) شده و از آنجا به مجمع عمومی سازمان ملل ارایه می شود.
در زمینه تقسیم وظایف نیز یک هیات اجرایی هماهنگی موسوم به
CEB (Chief Executive Board) وجود دارد که اعضای آن را کلیه آژانس های بین المللی به ریاست دبیرکل سازمان ملل تشکیل داده است. بر این اساس اجلاس از دبیر کل سازمان ملل خواسته تا با ایجاد یک گروه جدید به نام GROUP On Information Society UN ( زیر مجموعه CEB) به کار هماهنگی و پیگیری این موضوع بپردازند.
بر اساس این گزارش طی توافقات به عمل آمده به سه آژانس تخصصی و فنی ITU ، یونسکو و UNDP مسئولیت های ویژه ای داده شده است.
هیات ایرانی همچنین خواستار تشکیل یک کمیسیون فعال در ECOSOC شده تا از آن طریق موضوع اجرا و پیگیری مصوبات WSIS مطرح شده و نتیجه آن به ECOSOC و در نهایت به مجمع عمومی سازمان ملل منتقل شود.
هیات ایرانی تاکید کردند که طراحی نحوه پیگیری اجرای مصوبات WSIS از سوی ایران طرح شد که در نهایت از سوی کشور مصر نیز اصلاحاتی روی آن انجام گرفت اما در نهایت حق معنوی این طرح به نام ایران و مصر به ثبت رسید.
در طرح پیشنهادی خواسته شد تا شورای رهبران آژانس های جهانی و دبیرکل سازمان ملل به عنوان مسئولان پیگیری مصوبات WSIS مشغول به فعالیت و ارایه گزارش شوند.
بر این اساس قرار بر این است که در سال 2015 که سال رسیدن به اهداف هزاره است یک کنفرانس جهت مرور و بازبینی تشکیل شود.
با توجه به مقاومت شدیدی که برسر ایجاد یک اژانس جدید از سوی غربی ها وجود داشت این روش بهترین مکانیزم موجود را با تاکید بر نقش دولت ها، بخش خصوصی، NGO ها و آژانس های بین المللی ارایه می د اد.
در نهایت در این اجلاس مصوب شد تا در سال آینده (2006) کلیه اژانس های بین المللی طی یک گزارش به تشریح فرایند کاری خود جهت پیگیری مصوبات WSIS بپردازند.
در این اجلاس که با حضور بیش از 18 هزار نفر از مقامات دولتی 176 کشور، سازمان های بین المللی، NGO ها ، بخش خصوصی و رسانه ها ارایه شد در سه روز مسایل مربوط به جامعه اطلاعاتی در نزدیک به 300 نشست موازی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
ادامه مذاکرت راهبری اینترنت از طریق یک فوروم، تصویب مکانیزم های پیگیری مصوبات اجلاس و برنامه اقدام و تعیین مکانیزم های مالی از جمله مهم ترین دستاوردهای این اجلاس عنوان می شود.
--------------
"ما تشخیص می دهیم که اکنون زمان حرکت از مقدمات به مرحله عمل است ... بر تعهدات سپرده شده در دور "ژنو" تاکید مجدد می کنیم ..."
محمد سلیمانی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران در حاشیه اجلاس جامعه اطلاعاتی در یک جلسه مطبوعاتی با بیان این خبر افزود: از آنجا که تاجیکستان از طریق فیبر نوری به چین متصل است اتصال فیبر نوری تا این کشور فرصت خوبی برای ایران به وجود می آورد تا از طریق چین به شبکه فیبر نوری بین المللی دسترسی یابد.
محمد سلیمانی گفت: تاجیک ها قول داده اند خط فیبر نوری را با هزینه خودشان تا ایالت قندوز افغانستان ایجاد کنند و ما نیز خط فیبر نوری را تا هرات توسعه داده ایم.
وی افزود: طی گفت و گویی نیز با وزیر ارتباطات افغانستان خواستار تسریع در ایجاد فیبر نوری هرات تا قندوز شده ایم و قرار شد ظرف سه ماه آینده باز هم در این باره با دو طرف نشست داشته باشیم.
به گفته سلیمانی افغانستان مناقصه برقراری فیبر نوری هرات تا قندوز را برگزار کرده است.
محمد سلیمانی در این نشست خبری همچنین با اشاره به اینکه در فرصت سه روزه حضور در اجلاس جامعه اطلاعاتی با روسای جمهور و وزرای بیش از 12 کشور دیدار و گفت و گو کرده به تشریح دستاوردهای این نشست ها پرداخت.
وی با بیان این که برقراری ارتباط در حوزه آی سی تی با همسایگان برای ایران بسیار با اهمیت است گفت: در نشستی که با وزیر ارتباطات و مخابرات عراق برگزار شد برای اجرای یک برنامه مشترک در زمینه برقراری ارتباطات زمینی و فیبر نوری بین دو کشور توافق حاصل شد .
به گفته سلیمانی نمایندگان وزارت ارتباطات عراق روز پنجم دسامبر برای ارایه پیشنهاد نهایی خود به ایران می آیند.
وی افزود: در قالب این برنامه مشترک شرکت های ایرانی در مناقصات کشور عراق شرکت خواهند کرد و آنها را در زمینه آموزش و پیمانکاری فعالیت های آی سی تی در عراق فعال می کنند.
وی سپس به نتایج دیدار خود با وزیر ارتباطات ترکیه اشاره کرد و گفت: دو طرف توافق کردند که فضا را به گونه ای ایجاد کنند که مشکلاتی مثل موضوع ترکسل دیگر به وجود نیاید.
وی گفت : ما معتقدیم که ترکسل به دلیل بد عمل کردن متاسفانه فرصت را از دست داده است.
با ترک ها توافق کردیم که در بازارهای دو طرف و در زمینه هایی مثل موبایل، تلفن ثابت، نرم افزار و مدیریت حضور داشته باشیم.
وی با بیان اینکه اتصال از طریق همسایگان به نوعی پشتیبان و بک آپ برای اینترنت ایران محسوب می شود زمینه اعتماد سازی را نیز فراهم می کند.
وی گفت: برنامه این است که از طریق تمامی همسایگان به نحوی به شبکه جهانی متصل شویم.
وی همچنین به مذاکرات خود با دبیرکل اتحادیه جهانی پست اشاره کرد و گفت: در این نشست ما با توجه به داشتن فرودگاه پیام خواستار همکاری اتحادیه جهانی پست در جهت تبدیل شدن به هاب پستی منطقه شدیم که مورد استقبال وی قرار گرفت و قرار شد وی به زودی بازدیدی از فرودگاه پیام و امکانات ایران داشته باشند.
سلیمانی افزود: همچنین توافق شد که اتحادیه جهانی پست در زمینه مکانیزاسیون سیستم پستی ایران نیز کمک فنی تجهیزاتی و نرم افزاری ارایه دهد ضمن اینکه دو طرف مذاکرات اولیه راه اندازی آموزشکده منطقه ای پست در پژوهشکده پست مرکز تحقیقات مخابرات را انجام دادند.
محمد سلیمانی در حاشیه اجلاس جامعه اطلاعاتی در تونس در جمع خبرنگاران گفت: اگر اجلاس WSIS به این نتیجه می رسید دستاورد بزرگی بود هر چند پیش بینی می شد که شکستن این انحصار در یک یا دو اجلاس ساده نخواهد بود.
وی افزود: کسانی که اینترنت را توسعه دادند آن را سرمایه اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی خود می دانند و از آنجا که علاقه به سلطه نزد آنها قوی است با تمام وجود این انحصار را حفظ می کنند اما جرقه خروچ اینترنت از انحصار زده شده و می توانیم با چند حرکت دیگر این حاکمیت را از آمریکا خا رج کنیم و آن را در اختیار سازمان ملل قرار دهیم.
وی افزود: مهم این است که همکاری با کشورهایی که علایق مشترکی با ما دارند جدی تر شود.
سلیمانی با بیان اینکه به نظر می رسد می خواهند زمان بحث بر سر راهبری اینترنت را تا ده سال طول بدهند گفت: اگر بتوانیم با پیشتازی جمهوری اسلامی چند کشور صاحب نظر را هماهنگ کنیم و یکپارچه در اجلاس ها حاضر شویم می توانیم زمان را کوتاه کرده و به نصف برسانیم تا جایی که حاکمیت در اختیار ملل جهان قرار بگیرد.
سلیمانی گفت در این اجلاس از سازمان ملل انتظار برخورد جدی تری داشتیم و من شخصا از بستری که سازمان ملل در آن قرار گرفته راضی نیستم و امیدوارم در آینده جبران کنند. همه باید امیدوار باشیم که سازمان ملل مجمع راهبری اینترنت را هر چه سریع تر تشکیل بدهد.
آقاي رئيس,
عالي جنابان,
هيئت هاي محترم نمايندگي,
خانمها و آقايان.
اجازه دهيد با تبريک انتخاب جنابعالي به رياست چنين جلسه مهمي, مراتب قدرداني عميق خود را به مردم و دولت تونس به واسطه ميهمان نوازي گرمي که به اينجانب و هيات همراه از بدو ورود به کشور زيباي تونس ارائه شده است تشکر کنم.
توسعة ارتباطات و فناوري اطلاعات از الويت هاي خاصي در جمهوري اسلامي ايران برخوردار است. با اجراي سه برنامه پياپي پنج ساله توسعه, توانسته ايم گام مهمي در ايجاد زير ساخت هاي مناسب مخابراتي برداريم و تا پايان برنامه چهارم توسعه, ضريبِ نفوذِ تلفن ثابت را به50 درصد و همراه را به 35 درصد و اينترنت را به حداقل 30 درصد برسانيم.
آقاي رئيس
رويکردِ منعطف و واقع گرايانه در فرآيند آماده سازي اين اجلاس در حقيقت پديده اي منحصر به فرد است که توانسته امکانِ مشارکت تمامي ذينفعان را فراهم آورد.
افزايش شکاف ديجيتالي در شرايطي که کاهش اين فاصله مي بايست با ايجاد مکانيزم هاي مناسب حاصل گردد, آينده مبهمي را براي ايجادِ يک جامعة اطلاعاتي رقم زده است که مي تواند منجر به دنياي يک قطبي نا متوازن با تمامي عواقب سوء آن گردد.
هم اکنون فرصتي تاريخي براي تمامي دوستداران صلح و ناظران صادق حقوق بشر جهت کمک به جوامع نا اميد و محروم پديدار گرديده است تا از طريق رويکردي مبتني بر همکاري و مساعدت همگاني, اين جوامع را براي بهره برداري از ظرفيت هاي مادي ناشي از اقتصادِ جديد با استفاده از ارتباطات و فناوري اطلاعات ياري نمايد. به منظور کاهش آلام بشري, جامعه بين المللي مي بايستي گفتار و تعهدات را به عمل تبديل کند. و اين مهم تنها از طريق اتخاذِ رويکردي جامع, عدالت محور و غير تبعيض آميز جهت دسترسي به ارتباطات و فناوري اطلاعات ميسر مي گردد.
تحميل موانع ديجيتالي جديد, تنها مي تواند مردم جهان را از فوائد بسيار ارتباطات و فناوري اطلاعات محروم سازد. نسل هاي آينده تلاش هاي ما در اين اجلاس را براي دستيابي به نتايج ملموس در حوزة کاهش و رفع شکاف ديجيتالي مورد قضاوت قضات قرار خواهند داد.
آقاي رئيس
اکنون که اراده جهاني بر شفافيت, دمکراتيک و چند جانبه بودن حاکميت اينترنت تعلق گرفته است, ما بايد مکانيزم هاي ضمانتي کافي جهت دسترسي برابر و ارزان و ارتقاء فرصت هاي برابر براي مشارکت در کليه شبکه هاي دانش و اطلاعات را فراهم آوريم. تلاش هاي مستمر و سرمايه گذاري هاي جامعه جهاني در توسعه و گسترش اينترنت نبايد موردِ اغماض قرار گيرد. زيرا اينترنت امروز به "تسهيلاتي جهاني" تبديل شده است که تعلق به همة جوامع بشري دارد. لذا اين حق مسلم همة کشورهاست که در حاکميت آن مشارکت داشته باشند. چگونه مي توان اطمينان داشت که در شرايط سختِ رقابت هاي اقتصادي, سياسي, علمي و حتي فرهنگي, حقوق ديگر کشورها دستخوشِ اِعمال سليقه تنها يک محدوده جغرافيائي خاص که مي خواهد حاکميت مطلق اينترنت را در دست داشته باشد نگردد؟ اين مهم مي بايد به عنوانِ يکي از مهمترين دغدغه هاي جامعه بين المللي مورد توجه قرار گيرد.
توسعة ارتباطات و فناوري اطلاعات مردم جهان را قادر به مشاهدة بي عدالتي ها و تضييعِ حقوق بشر در اقصي نقاط دنيا نموده است که براي ايشان فرصت قضاوت در خصوص چنين رخدادها را فراهم آورده است. ما بر اين باوريم که تعاملات گسترده و تبادلات فرهنگي در ميان ملل جهان يقيناً به افزايش آگاهي ها و درکِ بهترِ برابريِ واقعيِ حقوق بشر و آزادي بيان خواهد انجاميد. کشورهاي مدعي حقوق بشر و آزادي بيان بي پروا و بصورتِ غير قانوني از پخش صدا و تصوير مللِ مظلوم جلوگيري مي نمايند در حاليکه دستِ طرفدارانِ خود را براي انتشار هرگونه دروغ پراکني باز مي گذارند.
در پايان آقاي رئيس
ضروري مي دانم بر نکات زير تاکيد ورزم
1ـ اصولِ مورد توافق در اجلاس سران جامعة اطلاعاتي مي بايد از طريق ايجاد مکانيزم هاي اجرا و پيگيري محقق گردند و اميدواريم سازمان ملل در راستاي انجام اين مهم از هيچ کوششي فرو گذار ننمايد.
2ـ تغيير در ساختار حاکميت اينترنت در جهت ايجادِ نظامي مشارکتيِ مشروع و پاسخگو تحتِ نظارتِ بين المللي ضروري مي نمايد.
3ـ مشارکت فعالِ کليه دولتها و طرفهاي ذينفع در جامعة اطلاعاتي براي ترسيم طرحهائي در جهتِ کاهشِ شکاف ديجيتالي و به خدمت گرفتنِ ارتباطات و فناوري اطلاعات در جهت توسعه, تنوع فرهنگي و در نتيجه ارتقاء و حمايت از صلح و امنيت بين المللي مي بايد تضمين گردد.
4ـ اصولِ "عدالت" و "دسترسيِ غير تبعيض آميز" به تمامي دستاوردهاي مثبتِ جامعة اطلاعاتي مي بايد هميشه مد نظر جامعة جهاني قرار گيرد چرا که عمارت بلندِ دانش ميراث بشريت است.
آقاي رئيس از شما متشکرم.
در پایان Prepcom سوم بر سر انتخاب روز 17 ماه می به عنوان روز جهانی جامعه اطلاعات توافق حاصل شد.
به نظر می رسد این حرکت به منظور ایجاد توجه بیشتر جهانی به این مفهوم و اینترنت به عنوان یکی از مهم ترین ابزار توسعه انجام شده است.
